Wormerveer - Ruim tweehonderd Zaankanters liepen op kerstavond mee in de traditionele Fakkeloptocht tegen Discriminatie. Onder hen veel raadsleden en wethouders. Vanwege de gladheid op een deel van het oorspronkelijke parcours werd door het Bureau Discriminatiezaken Zaanstreek/Waterland de route ingekort. Voordat de fakkels aangemaakt werden stelde oud-minister Ella Vogelaar in haar speech dat het de hoogste tijd is voor een ongedeeld Nederland.

Kakkerlakken
Ella Vogelaar vertelden over ervaringen van allochtone met autochtone Nederlanders. Bijvoorbeeld van de buurthuiswerker Carol die door de ‘Oude Nederlanders’ werd uitgemaakt voor ‘kakkerlak’. Aanvankelijk wist ze niet wat ze daar aan moest doen. Haar leidinggevende adviseerde haar vooral in gesprek te blijven, omdat die ‘Oude Nederlanders’ bang waren dat ‘Nieuwe Nederlanders’ op hun baantjes aasden. Ondanks alle tegenslagen bleef Carol stug doorgaan en dat heeft haar sterker gemaakt.
De in Nederland geboren Marokkaanse Susanat vertelde Ella Vogelaar dat ze in haar functie van medewerker van een instelling die Marokkaans Nederlandse vrouwen helpt, heel veel onrecht is tegengekomen. Sinds ze een hoofddoek draagt wordt Susanat op straat regelmatig uitgescholden voor ‘hoer’. Dat sterkte Susanat in haar gevoel dat ze een Marokkaanse vrouw is, die misschien helemaal geen Nederlandse wil zijn. Iets dat in ons land ook niet geaccepteerd wordt. En dat geeft een gevoel van onrecht. Want wie geeft Susanat niet het recht om zich zo te voelen?
Vogelaar: “Dit zijn twee verhalen die mij onlangs verteld zijn en die moeiteloos aangevuld kunnen worden. Het zijn verhalen over discriminatie in Nederland anno 2009. Het zijn verhalen die steeds weer opnieuw verteld moeten worden, omdat het onrecht van discriminatie aan de kaak gesteld moet blijven worden! Zeker in een tijd dat onverantwoordelijke politici angst en onzekerheid, die veel mensen hebben over hun toekomst, op een haast gewetenloze manier bespelen. ”
Vogelaar vindt wel dat politici een stem moeten geven aan de angst en onzekerheid van burgers, maar ze moeten dat niet op een polariserende manier doen door moslims aan te wijzen als zondebokken. “Uitspraken als ‘geen moslim meer het land in’ en ‘geen moskee er meer bij’ lijken houvast te bieden in onzekere tijden en wekken de illussie dat het ouwe vertrouwde Nederland van vroeger weer terug kan komen. Het aanwijzen van zondebokken is een beproefde methode. Voor iedereen met historisch bewustzijn is bekend waartoe dat kan leiden. Zeker in tijden waarin we met economische crisis te maken hebben. Iedereen zou daar tegen in het geweer moeten komen.”

Marcus Bakker
Vogelaar memoreerde Marcus Bakker, die op 24 december is overleden. Bakker zag in de Tweede Wereldoorlog hoe joden werden weggevoerd en ging als 18 jarige in verzet tegen dat onrecht. “Het is van belang, op deze avond, respect te tonen voor de keuze die Bakker toen maakte en zijn optreden als politicus tegen rascisme en discriminatie tot uiting komend in het tot stand komen van artikel 1 (anti-discriminatiebeginsel, red.)van de grondwet”, stelt Vogelaar. Vogelaar is er trots op dat zij in een land leeft dat in het eerste artikel van de grondwet een verbod op discriminatie heeft opgenomen. Maar ze maakt zich ook zorgen. “Een aanzienlijk deel van onze landgenoten lijkt de grote gevaren van discriminatie en het uitsluiten van groepen mensen niet meer te zien”, vindt Vogelaar. Ze doelt met haar opmerkingen rechtstreeks op het effect van de uitspraken van Geert Wilders en zijn PVV. Toen Vogelaar Geert Wilders in de Tweede Kamer hoorde over ‘straatbeeldvervuilende kopvoddendraagsters’ moest ze aan Rwuanda denken waar via de media het ene deel van de bevolking het andere deel consequent ‘kakkerlakken’ noemden. Vogelaar: “Je kunt daar je schouders voor ophalen, maar ik denk dat dergelijke taal haat voedt! “

Actieve Tolerantie
Vogelaar: “Het is aan degene onder ons, die hun zelfrespect niet willen verwerven door andere mensen klein te maken, te vernederen of uit te sluiten, andere woorden te vinden om te reageren op de angst en onzekerheid van mensen. Antwoorden die gebaseerd moeten zijn op het respect voor de andere en juist het leren omgaan met verschillen.” Vogelaar stelt dat ze het verschrikkelijk vindt als orthodoxe moslims of christenen bijvoorbeeld homoseksualiteit afwijzen. Maar omdat in ons land vrijheid van meningsuiting een grondrecht is , mogen deze orthoxe gelovigen deze mening hebben. Daarmee is niet gezegd, stelt Vogelaar, dat je bij het horen van zo’n mening je schouders moet ophalen. “Zo’n mening vraagt erom dat je handelt. Dat is wat ik noem actieve tolerantie. Je moet het gesprek aangaan met die mensen, je moet met ze in contact treden. Ook met mensen waarmee je grondig van mening verschilt.” Volgens Vogelaar kan iedereen dat op elk niveau doen, thuis, in de buurt, op je werk, waar dan ook. “Gelukkig kom ik elke dag weer mensen tegen die dat doen!”
Volgens Ella Vogelaar voelen mensen die vernedert worden zich vaak buitengesloten voelen. Het gevolg kan zijn dat ze onverschillig worden. Dat is nog een mild effect. Maar vernedering kan in extreme gevallen ook leiden tot vernietigingsdrang. Hoopvolle mensen willen daarentegen eerder iets betekenen voor de samenleving. “Angst en hoop zijn emoties die een graadmeter vormen voor iemands zelfvertrouwen en zelfrespect. “Je hoeft geen Obama te zijn om mensen weer hoop te geven op een betere toekomst”, stelt Vogelaar. “Ieder van ons kan andere in zijn eigen directe omgeving iedere dag van het jaar weer hoop geven.” Als voorbeeld noemt Ella Vogelaar een vrouw die al 20 jaar in een Haags multicultureel vrouwencentrum vrouwen stimuleert om hun talenten te ontwikkelen. “Laten we dat soort mensen als voorbeeld nemen!”

Vogelaar sloot af met de oproep om te starten met het werken aan een ongedeeld Nederland, waarin vrouwen, mannen en kinderen wonen, ongeacht hun sekse, geaardheid, geloof of afkomst. “Toon respect voor de andere en ontmoet elkaar.”