Wormerland - De Vogelbeschermingswacht 'Zaanstreek' vierde zondag 20 april in en rond De Poelboerderij haar 65-jarig jubileum Een feit waar erg veel mensen op af kwamen. Rond de boerderij was een informatiemarkt ingericht door verschillende organisaties. Er waren elk uur boottochten door het Wormer- en Jisperveld, wandeltochten rond de Schaalsmeerpolder en de kids konden de hele dag nestkastjes timmeren en uilenbraakballen pluizen. Het weer werkte voortreffelijk mee, waardoor het Vogelfestival een groot succes werd.

Op initiatief van de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie werd op 17 april 1943 de Vogelbeschermingswacht 'Zaanstreek' opgericht en had al vrij snel een behoorlijk ledental. Pas na de oorlog werd een bestuur geformeerd. Het waren aanvankelijk vooral mannen die lid werden van de Vogelwacht, totdat Lies Flipse zich in 1954 als eerste vrouw aanmeldde. Een aantal heren vonden dat maar 'zo zo' en zeiden hun lidmaatschap op.
Een ander belangwekkende moment in die 65 jaar was de start van de Vlielandexcursies. Nog altijd worden deze vogelexcursies naar dat prachtige eiland georganiseerd door de Vogelwacht.

Natuurbeschermingsjaar N'70
1970 was het jaar van de Natuurbescherming. Een cruciaal jaar ook in de historie van de Vogelbeschermingswacht 'Zaanstreek'. Twee jaar eerder bleek al dat ongelooflijk veel mensen begaan waren met het lot van de natuur en dus van de vogelstand in de Zaanstreek. Tijdens het 25-jarig jubileum in de Koogse Lindeboomschool kwamen maar liefst 1500 mensen op de tentoonstelling Dag Vogels af. In de streek was veel onrust ontstaan over de uitbreidingsplannen van de zeven Zaangemeenten. De Kalverpolder moest op de schop, het Guisveld moest en zou stadshart worden van één grote Zaangemeente, het Westzijderveld zou onder steen en asfalt verdwijnen en dat allemaal vanwege de vooruitgang. Vooruitgang zonder natuur. In de Zaanstreek ontstond verzet tegen de plannen van ondermeer het Ontwikkelingsschap Zaanstreek. De Vogelwacht richtte een eigen werkgroep op, de planologische commissie. Mart van Herp trok de kar en kreeg daarbij steun van Herman Mensink, Herman Rijst, Bob Prijs, Joop Bedet en Syb de Witte. De werkgroep toog aan het werk en in het Natuurbeschermingsjaar N'70 kwam de Vogelwacht met een Natuurbeschermingsplan voor de Zaanstreek. Een bijzonder goed onderbouwd plan dat de Vogelwacht met succes wist te verdedigen bij de Zaanse politiek. Er ging zoveel aanstekelijke energie van deze club mensen uit dat organisaties besloten hun krachten te bundelen in Kontakt Milieubeheer Zaanstreek (KMZ). Met die bundeling was de Zaanstreek in ons land voorloper, de fundamenten waren gelegd door de Vogelwacht. Trouwens, niet alleen KMZ, maar ook de voorloper van de Milieufederatie kwam uit deze krachten voort: Contact Milieubescherming Noord-Holland.
Zo vond de overheid, gemeentelijk en provinciaal, ineens een aantal krachtige spelers in het veld tegenover zich. Zoals gezegd de strijd bleek succesvol. Weliswaar verdwenen er grote stukken van het Westzijderveld onder steen en asfalt, maar Kalverpolder, Oostzanerveld en 't Guisveld (Behoud het Veld, Verguis 't niet) bleef behouden. Natuur waaraan géén politicus zich nog zal durven vergrijpen.

Bedreigingen
"Wij zijn denk ik uniek in Nederland", zegt voorzitter Frits Schuster als hem gevraagd wordt of het eigenlijk bijzonder is dat de Vogelwacht al zo lang bestaat. "Er zijn er maar weinig die 65 jaar oud zijn". Hij noemt het behoud van 't Guisveld als grootste "highlight" in het bestaan van de vereniging. Het behoud van de Zaanse veenweidegebieden lijkt nu veel zekerder dan in de jaren zeventig. Natura 2000 biedt waarborgen dat het open landschap met al zijn natuur- en cultuurhistorische waarden tot in lengte van jaren behouden zal blijven.
Dat wil niet zeggen dat er helemaal géén bedreigingen zijn. Enkele weken geleden werd de "Klimaatatlas van Europese broedvogels" gepresenteerd. BirdLife International is daarin vrij somber over de kwaliteit van de vogelstand in Europa. Weidevogels zullen op zoek moeten naar nieuwe broedgebieden en in noordoostelijke richting oprukken. Eind van deze eeuw is de koning der weidevogels, de grutto, uit ons land vertrokken. Hij neemt de kievit, scholekster, scholekster, bergeend, watersnip en kemphaan met zich mee. "Die klimaatveranderingen, daar kunnen wij als Vogelbeschermingswacht natuurlijk maar weinig aan doen. Dat is een mondiaal gebeuren", zegt Schuster. Dat een ander klimaat weidevogels uit onze omgeving verjaagd erkent hij wel. "Een vogel waar je dat al jarenlang aan kunt zien is de kievit. Dat is een vorstgrens vogel. Je ziet het ook met andere vogels die later of vroeger in het jaar verschijnen." Erg jammer dat dit gebeurt, aan de andere kant zien we steeds vaker vogels in ons gebied opduiken die juist baat hebben bij een warmer klimaat, zoals de witte reigers. Schuster: "Er verdwijnen natuurlijk veel vogels, maar wat wij ervaren is dat er veel meer andere vogels voor terugkomen, die je vroeger niet zag. De een zegt misschien dat het een plaag is, dat die vogels hier niet horen. Maar nijl- en brandganzen en halsbandparkieten voelen zich hier thuis." Schuster ziet dat niet als een direct probleem of bedreiging. Wel erkent hij dat ganzen overlast en schade kunnen veroorzaken. "Wij zijn voor regulerend optreden als het gaat om ganzenoverlast," zegt Schuster. Maar dat wil nog niet zeggen dat de Vogelbeschermingswacht het afschieten van ganzen tolereert.

Toekomst
De Vogelbeschermingswacht, nog maar net 65 jaar oud, is al bezig met de voorbereidingen van het 75-jarig jubileum. "Wij willen bij het 75-jarig bestaan een boekwerk gaan uitgeven," vertelt Schuster. Het is natuurlijk niet het enige waar de jubilaris zich de komende tijd druk over zal maken. Zo wil de Vogelbeschermingswacht de komende tijd de jeugd meer gaan betrekken bij haar werk. "De interesse voor de natuur moet de jeugd worden bijgebracht. Dat moet wel in eerste instantie van de ouders afkomstig zijn", vindt Schuster. Maar hij vindt ook dat het voor de toekomst van onze natuurgebieden van cruciaal belang is dat jongeren daarin geinteresseerd raken. Hier ligt de komende tijd dus een mooie taak. "Als ik vandaag zo om me heen kijk met al die kinderen die nu op het terrein van de Poelboerderij rondlopen, denk ik wel dat we ook hierin succesvol zullen zijn."

AUDIO
Hieronder zijn een aantal interviews te beluisteren die gemaakt zijn tijdens het Vogelfestival. Zo is er een interview met Frits Schuster, de voorzitter van de Vogelwacht en een uitgebreid gesprek met oud-vogelwachter Bob Prijs die eind jaren zestig deel uitmaakte van de planologische werkgroep van de Vogelwacht. Verder sprak Zaanstreek Actueel met Jos Blakenburg, roofvogelexpert van de Vogelwacht en Foppe Reinders die regelmatig aan het roer van de rondvaartboten te vinden is. Tenslotte kunt u luisteren naar Tjeerd Bosma, die de naam onthulde van de nieuwe excursieboot. Bosma is directeur van Laag Holland.
Je kunt de interviews beluisteren door op de balk te klikken.

FILM
Dré Prijs maakte voor Zaanstreek Actueel een videoregistratie van het Vogelfestival.
De film is te bekijken op de videopagina van deze website