Den Haag - Als gevolg van de klimaatveranderingen van dit moment zullen de leefgebieden van vogels in heel Europa 550 kilometer opschuiven naar het noordoosten. Broedvogels zullen daarom in de komende eeuw op zoek moeten naar nieuwe broedgebieden en in noordoostelijke richting oprukken. Omdat dit voor veel soorten onmogelijk is, zijn zij gedoemd te verdwijnen. De grutto, kievit, scholekster, bergeend, watersnip en kemphaan zijn daarom eind deze eeuw helemaal uit ons land verdwenen.

De 'Klimaatatlas van Europese broedvogels' die dinsdag door BirdLife International werd gepresenteerd schets dit sombere beeld voor de kwaliteit van de vogelstand in Europa. De atlas werd in Den Haag overhandigd aan Liesbeth Spies, die tijdens de Klimaatconferentie op Bali de Tweede Kamer delegatie voorzat. Uit de woorden van Fred Wouters, directeur van BirdLife International, bleek dat hoewel het toekomstperspectief voor de Nederlandse weidevogels, kust-, moeras- en zoetwatervogels ongunstig is, er wel een rem op de ontwikkelingen gezet kan worden. Er moeten dan snel zogenaamde klimaatbuffers worden gerealiseerd. "Het is van belang dat er robuuste, grote leefgebieden voor vogels komen, die tegelijkertijd de veiligheid voor mensen waarborgen", aldus Wouters.

Toekomst onzeker
Ruud Foppen is hoofd Onderzoek van SOVON Vogelonderzoek Nederland. In Den Haag benadrukte hij dat de toekomst voor vogels in Europa erg onzeker wordt. Meer soorten zullen eerder terrein verliezen dan winnen. Hij verwacht dat in het gunstigste geval 25 procent van de Europese vogelsoorten, maar misschien wel tweederde, zijn verspreidingsgebied met meer dan de helft zien slinken.
In ons land wordt een derde van vogelsoorten die nu voorkomen bedreigd. Ze verdwijnen of worden zeldzaam. Vooral de kust-, weide-, moeras- en zoetwatervogels, waaronder nogal wat Rode Lijstsoorten krijgen het moeilijk. Voor vogelsoortvan den droge heide en struweel wordt het wat gunstiger.

Hoofd Bescherming van Vogelbescherming Nederland, Marc Argeloo, wijst er daarom op dat het cruciaal is dat er voldoende grote en geschikte gebieden in heel Europa komen. Natura 2000, het netwerk van Europese natuurgebieden, vormt daarbij een goed uitgangspunt. Vogels en andere flora en fauna wordt met Natura 2000 voldoende zekerheid voor de toekomst geboden. Er moet echter nog verschrikkelijk veel gebeuren voor dat dit resultaat bereikt is. Argeloo: "Het belang van de aanleg van stepping stones (vluchtheuvels voor vogels) mag daarbij niet onderschat worden. In combinatie met Natura 2000-gebieden moeten zij ervoor zorgen dat vogels geleidelijk kunnen opschuiven om op de toekomstige dynamische processen te reageren. Daarvoor is het noodzakelijk dat er in heel Europa om de paar kilometer zo'n stepping stone wordt gerealiseerd."
Ieder land moet zijn eigen verantwoordelijkheid nemen en ervoor zorgen dat er voldoende geschikte leefgebieden door middel van stepping stones aaneengeschakeld worden. Daarmee kan de grote verscheidenheid aan vogels in Europa gewaarborgd blijven.

Zaanse weidegebieden
Vogelspotten in het Guisveld, de Kalverpolder, het Wormer- en Jisperveld en het Ilperveld zal als de klimaatveranderingen doorzetten in de volgende eeuw een ander genoegen worden. De oude weidevogels kennen we dan alleen nog van de postzegelverzamelingen (als die de tand des tijds overleven). Als de politiek (Europees, landelijk, provinciaal, lokaal) voortvarend actie onderneemt is het nog maar de vraag of de weidevogels zoals wij die nu kennen niet toch uiteindelijk zullen verdwijnen. We krijgen er vast wel iets voor terug wat ook mooi is. De zilverreiger wordt hier al gespot. Die zal vaker voorkomen. Mogelijk neemt hij nog andere subtropische soorten mee.

MEER INFORMATIE
Klimaatatlas van Europese broedvogels ('A Climatic Atlas of European Breeding Birds'),
Uitgever: Lynx Editions - Barcelona.
ISBN: 978-84-96553-14-9
Prijs: 50 euro