25 september 2008

Goh, dat baggeren van tegenwoordig gaat toch wel makkelijker dan vroeger. Nu ik ze dezer dagen aan de gang zag op de Gouw, bij de Martin Luther Kingweg in Zaandam, moest ik daar even aan denken. Ik stond er bij te kijken en vond dat ze dat wel geweldig doen, al zet ik wel vraagtekens bij de methode die men gebruikt.

Weet u trouwens wat ‘bagger’ is? Eigenlijk niet veel meer dan afval van planten en bladeren van bomen. Dat komt in de sloot terecht. Na een tijdje staat er nauwelijks nog water in zo’n sloot.

Die staat dan, zoals wij zeggen ‘droog’. Boeren hadden daar vroeger veel last van als ze naar hun land moesten. Tenslotte het merendeel van de boeren in onze streek was vaarboer. Stonden de sloten droog, dan moest er gebaggerd worden.

Als er weer eens niets te doen was op het erf zei mijn opa: “Ga maar wat rotten op de worf.” Tja, veel meer dan “ga maar wat doen op het erf” betekent dat nou ook weer niet. Maar ik kan me herinneren dat ik met met de halmerstok aan de sloot werd gezet. De halmerschouw was namelijk net geweest. Hij had gecontroleerd hoeveel water er in de sloot stond en of de schoeiing er netjes bij lag. Ze waren puur streng, want als het niet klopte dan kreeg je een maandje de tijd om het allemaal in orde te maken. Nou bij mijn opa lag de sloot bijna droog, dus die kreeg opdracht om te gaan halmeren, prutten, kortom, hij moest de sloot uitbaggeren. Als het niet in orde was binnen die maand zou hij een reprimande of zelfs een boete kunnen krijgen.

Dus, u begrijpt het ik kon wel even gaan baggeren. Neem van mij aan dat dit een zwaar werkje was. Met een echte baggerbeugel haalde je per keer wel zo’n 35 kilo bagger uit de sloot. Nou heb ik dat wel eens geprobeerd toen ik een jaar of 11 was. Dat rotding kreeg ik amper de sloot in. Die beugel heeft een diameter van zo’n 60 centimeter met een groot net er aan en er zit grote ronde vaarboom aan de beugel. Het hele zwikkie woog wel 15 kilo. Met een net vol bagger had je dus elke keer zo’n 50 kilo te tillen. Niet te tillen voor een 11-jarige dreumes. Dat vond mijn opa ook, maar om mij nou dat klussie niet te laten doen was ook te kort door de bocht. Hij heeft er gewoon voor gezorgd dat ik een kleinere eigen baggerbeugel had. Heeft hij zelf voor me gemaakt. En het werkte prima.

Ik ging dus baggeren, en uit kijken dat ik niet in de sloot donderde. De bagger moest ik op de kant trekken, dat ging prima met dat kleine beugeltje. En als opa of mijn ome op zaterdagmiddag vrij waren moesten ze ook baggeren. Beulen dat was het, absoluut geen gewoon werk, iedere keer zo’n 50 kilo naar boven halen en op de worf neer gooien. Ik haalde natuurlijk maar kleine hoeveelheden bagger uit de sloot. “Alle beetjes helpen”, zei mijn opa dan. Twee zaterdagmiddagen waren we er mee bezig, maar toen was de klus ook wel geklaard.

Toen ik een jaar of 18 was stond ik ook met die grote baggerbeugel te werken. Dan deed ik op een zaterdag het halve slootje. Als ik klaar was, was ik bek af. Je was het niet gewend. Dan moest je ook nog 's-avonds naar je verkering. Nou, u begrijpt daar kwam ook niets van terecht. Pijn in je rug van het bukken en bekaf. Mensen die het vroeger voor de kost deden, deden het zes dagen in de week. Géén idee wat die voor liefdesleven hebben gehad(...).

Ik nog één van die kerels gekend.Hij staat op de foto hieronder, terwijl hij voor de grote sluis in Zaandam aan het baggeren is. Met zijn vieren op een schuitje, of op een loopplank. Deze mensen hebben geleden.

Als we gebaggerd hadden en de vorst was er over heen geweest dan had je prima grond. Als je een moestuin had groeide alles met deze bagger het best. Hoezo vervuild, ik kan mensen die dit ook zo deze met hun tuin. En ze leven nog. Hoezo vervuild, of is dit alleen maar lariekoek. Dat de bagger vervuild is in het veld? Bagger uit de Zaan misschien, maar bagger uit het veld?

Er is wel een opmerking die mijn opa maakte die ik nooit ben vergeten. Ooit zei hij tegen mij: “Zeun je moete je beugeltje net over het harde veen halen zo dat je allienug de bagger nee boven haalt. Aars haal je de harde ondergrond nee boven, en blijf de bagger leggen.” Volgens mij is die wijze raad niet besteed aan de baggeraars van tegenwoordig. De bagger in De Gouw in Zaandam wordt met de dragline verwijderd uit de sloot. Ik betwijfel of dat wel de juiste methode is. Volgens mij kun je onmogelijk met een dragline baggeren. De bak laten ze in de sloot vallen, je sluit hem en neemt daarmee een hoop harde ondergrond mee. De echte bagger blijft dan liggen. Dus dat is niet slim.

Het kan zijn dat ik er naast zit met mijn opmerking hoor. Ik ben immers géén deskundige. Maar ik ben bang dat ik wel een klein beetje gelijk heb en dat deze methode géén enkele zin heeft. Ik vraag me af of de ambtenaren die het baggeren op deze manier laten uitvoeren ooit wel net zo hebben gebaggerd als ik en al die vaarboeren in onze streek. Vast niet!