14 januari 2008
Ik ben niet zo gek ver van het Twiske geboren, om precies te zijn maar 80 meter er vandaan. In het huis
van Claes Compaen. Dus wie weet dwaalde zijn geest daar toen rond en heb ik het een beetje van hem
meegekregen, het zeerover-gedoe!
Voor mij was het Twiske de Rimboe, want zo noemde wij het, de Rimboe. Aan de linkerzijde, als
je er in kwam, was het namelijk helemaal verwilderd. En rechts veel grasland.
Het was ook een mooie plek om elkaar, als je verkering had, beter te leren kennen. Niemand kon je zien.
Maar goed, daar zal ik nu niet verder op doorgaan, al kan ik u er vele verhalen over vertellen.
Het zijn geweldige verhalen! Misschien denkt u dat kan niet! Geloof me nou maar! Ik heb het zelf gezien en meegemaakt! Zo betrapte ik eens iemand die me met de broek van z'n kont af achterna ging. Tja, het was toen nog verboden om in de Rimboe te komen. Mensen dat waren nog eens tijden. Ik schrijf ze wel eens op. Als ze het later vinden publiceren ze het dan maar.
De naam Twiske is afgeleid van de naam van het riviertje het Twiscke. Dit riviertje liep van Wormer
door Oostzaan richting Landsmeer en dan naar de Overtoom aan de Oostzanerdijk, naast het sluisje daar. Er
was een waterrijk veengebied langs het riviertje. De rivier het Twiscke lag ongeveer 150 meter van Den Ilp
richting Oostzaan. U kunt dus wel nagaan hoe groot het weidegebied toen was.
Aan alles komt een eind, zo ook aan dat veengebied. Het werd droger, men kon er niet meer met de jol komen.
De sloten kwamen vol bagger te zitten. Er werd niet meer gebaggerd.
In 1865 kwam men op het geweldige idee om het gebied in te polderen. Een polder die lag op het grondgebied van Oostzaan, Purmerland en Den Ilp. De heren kwamen er echter niet uit. De plannen verdwenen in de bureaulade. Pas in 1915 kwamen er nieuwe plannen. Men had zelfs een schets gemaakt. Ook deze plannen werden weer uitgesteld. Oorzaak hiervoor was de watersnood van 1916. Op 13 januari 1916 stond er een orkaan met windkracht 12, waardoor op verschillende plaatsen de Waterlandse dijk doorbrak. Het water stroomde op 16 januari tegen het Luijendijkje aan. Deze dijk hield het slechts een paar dagen uit, maar brak ook door. Opnieuw dus uitstel voor de plannen.
Het werd zelfs een erg lang uitstel. Pas in 1937 werden er weer plannen gemaakt om het Twiske droog te
maken en te ontginnen. Als werkverschaffingsproject werd de klus gestart. In 1941 werd het land onteigend
en de baggermolens begonnen hun werk te doen.
In 1943 was de dijk af. Vanaf dat moment kon men het Twiske droogmalen. De drooggevallen gronden wilde men
eerst voor de landbouw gebruiken, maar omdat de grond te zilt was ging dat plan niet door. Zo werd het aan
de rechterkant van het Twiske, gezien vanuit Oostzaan, grasland. Aan de linkerkant ontstond de Rimboe, alles
was daar ruig.
Het Twiske was geboren, maar je mocht er alleen niet in. Ik weet het nog als de dag van gisteren, waar nu
de ingang is naar de sportvelden stond toen een groot geteerd hek. Daarnaast stond een kleiner schuin hekje,
zoals je ook wel bij kinderboerderijen ziet. Vanaf dit hekje stond er weer een hek naar een huis dat daar
toen nog stond. Alle hekken zwart geteerd. Als je het hek doorging had je aan de linkerkant een
kippenslachterij en even verder - nog voor de brug - aan de rechterkant een woonhuis. Links een weiland,
rechts een sloot. Zo kom je over de Twiskebrug. Aan de andere kant richting Den Ilp had je rechts grasland
met prikkeldraad er omheen. Er stond stroom op dat draad. Dat ontdekte ik toen ik niets wetend een keer een
tegen aan stond te zeiken. Daarna heb ik altijd wel uitgekeken voor die draadjes!
Links had je de Rimboe, het ruige gebied waar nog niets aan gedaan was. Waar nu de sporthal staat was toen
een grote zandberg, eigenlijk een soort duin. Het was een beetje afgekaveld. In het vroege voorjaar zaten
hier veel zwaluwen in met hun nesten. Als je daar rechts af ging was er een beklinkerde weg die rondom naar
Den Ilp ging. Wij gingen altijd rechtdoor naar Den Ilp. Dat was veel korter. Al moesten we wel weer een
zandheuvel over. Die lag op de plek waar je nu over het bruggetje linksaf gaat naar de plas. Eenmaal over
de heuvel kwamen we weer op de weg terecht naar de Twiskebrug van Den Ilp.
Zoals ik al zei: het mocht niet. Je mocht er niet in! Ik was toen een jaar of tien. We deden het stiekem toch! We kregen dan wel die man achter ons aan die in het huis naast de ingang woonde. Maar ja, die was op leeftijd. Daar kon ik het wel van winnen. Eenmaal de brug over en in de Rimboe was hij ons al kwijt. Hier was rust, heel veel rust! Hier heb ik nog Kemphanen paringdansen zien maken. Geweldig! Dat zie je helaas niet meer in het Twiske. Ik heb daar toen veel tijd doorgebracht en erg genoten.
In 1964 kwam men met plannen om van het Twiske een recreatiegebied te maken. In 1972 begon men ermee. In
1984 werd het Recreatieschap Het Twiske opgericht. En op dit moment zijn er weer nieuwe plannen in de maak
voor het gebied. Tussen de Blauwe Poort en de sportvelden wil men - als ik goed naar de politici heb
geluisterd - een soort pretpark maken. Er is al een houtskoolschets. Men wil zelfs de speelveldjes die
daar vlakbij liggen weghalen. Het idee alleen al. Ik moet er niet aan denken.
Tijdens een bijeenkomst van GroenLinks Oostzaan op 9 januari 2008 hoorde ik dat men geld te kort komt, zo'n
300.000 euro. Als je het snel uitspreekt is het niet zoveel. Maar dat tekort is wel de reden dat men in het
Twiske iets anders wil gaan doen. Er zijn allerlei geruchten. Tweederde van die geruchten zijn absoluut waar.
Er waren zeker goede sprekers op deze avond. Zeker een avond om mee te maken. Ik heb er dan ook wat van
opgestoken. De wethouder van GroenLinks (Rob Monen, red.) was deze avond voorzitter. Nou ik zou niet graag
in zijn schoenen willen staan, om het feit dat hij drie paar schoenen aan had. Zowel voor GroenLinks
Oostzaan, als wethouder en ook nog privé. U kunt begrijpen: dat is puur lastig.
Waar ik wel blij mee was is dat er nu op allerlei gebied overleg is over hoe men het Twiske wil gaan
invullen en dat de wethouder heeft gezegd dat het géén pretpark of bungalowpark moet worden. Die uitspraak
heb ik op band staan. Hij heeft dat letterlijk zo gezegd en daar zal ik hem aan houden!
Mevrouw José Berkhof van het Platform TwiskeGeenPretpark hield in tien minuten een geweldig pleidooi voor
het Twiske. Mijn eindconclusie is dan ook dat er heel wat leeft om het Twiske. Daar ben ik blij om. Al is
het alleen maar omdat er nog maar zo weinig over is. Laat het Twiske zo blijven.
Voor deze bijdrage heb ik goed geluisterd naar mensen die nog in het veenweidegebied kwamen toen er nog
géén dijk omheen lag. De foto's die bij die verhalen horen zijn afkomstig van Stichting Oudheidkamer
Oostzaan. In De Jol, een uitgave van de stichting, wordt heel veel informatie gegeven over het verleden,
maar ook over nu. De Jol komt weer in apri/mei uit en kost een paar euro.
www.oudheidkameroostzaan.nl
