5 februari 2008

Ik las vorige week dat de gemeente Zaanstad een debat wil over het Twiske. Op zich natuurlijk géén probleem, maar waarom willen ze dat eigenlijk? Saskia Hille, die bij de informatieavond van GroenLinks Oostzaan aanwezig was, zal toch wel geweten hebben dat de houtskoolschets van tafel is. Wat vreemd dan dat ze daarover niets zei tijdens die vergadering op 31 januari in Zaanstad.
Ze zei letterlijk op 9 januari dat ze zich zou inzetten bij de gemeente Zaanstad om het Twiske te houden zoals het nu is en dat ze blij was dat de schetsen van tafel waren. Dat heb ik allemaal op band staan.

Heeft ze eigenlijk wel goed zitten luisteren en weet ze nog wat ze zelf heeft gezegd? Hoewel ik al veel over het Twiske heb geschreven, wil ik toch nog even met u in het verleden duiken. Neem bijvoorbeeld het jaar 1937. Er waren toen veel werklozen in de Zaanstreek. De gemeenteraden zaten met hun handen in het haar. Toen kwam de werkverschaffing in het veenweidgebied dat nu het Twiske heet. Werklozen werden daar aan het werk gezet, of ze wilden of niet. Als ze een fiets hadden konden ze met de fiets en anders maar lopend. Moet je nagaan: iedere dag en dat drie jaar lang naar het Twiske lopen of fietsen, weer of géén weer. Alleen als er strenge vorst was mochten de arbeiders thuis blijven. Eind 1943 was het werk af.

De mensen hebben ontberingen meegemaakt en dat voor een hongerloontje. Van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat stonden ze daar te ploeteren, met hun klompen of als je rijk was met laarzen aan in de bagger en het zand. Met de schep kruiwagens vullen en de lading naar de aangewezen plek kruien. Let wel: Kruiwagens die nog geen luchtbanden hadden, maar een simpel hout wieltje. Dat was zeer zwaar werk. die mensen hebben heel veel afgezien!
Ik heb mensen gesproken die daar ooit gewerkt hebben. Als ze er over vertelde moesten ze af en toe even stoppen. Dan stonden ze weer even te slikken. Dan zeiden ze met tranen in hun ogen: "Wacht even zeun...".
Laten we daarom respect opbrengen voor het Twiske zo als het nu is. Respect voor onze voorouders. Als de Zaanse heren en dames tenminste een beetje respect in hun donder hebben.

Wat, Zaanstadse raadsleden, is nu 172.000 euro om een recreatiegebied voor een stad als Zaanstad te behouden? Als je het snel zegt hoor je het niet eens. Er zou in deze stad slechts een vergadering belegd moeten worden met als inzet hoe we het Twiske meer kunnen steunen! Of willen de politici hier dat hun burgers entree gaan betalen? Allemaal door zo'n entreepoortje met een tekst erboven: "Sorry mensen Zaanstad wil dit zo!" Ik kan dit natuurlijk wel even voorstellen in de club TwiskeGeenPretPark, waar ik ook in zit.

Mocht u hier een vergadering in Zaanstad overhouden, nodig die club of mij maar uit. We kunnen u heel wat vertellen over dit geweldige natuurgebied. Bovendien kunnen we ook de belangen van het Twiske uitstekend verwoorden.

En dan nu waar ik mee begon: De Fuut.
De beschouwing over het Twiske beëindigen zonder iets te vertellen over de behandeling van het plan in de najaarszitting van Provinciale Staten op 26 november 1940 zou het verhaal incompleet maken. Naar aanleiding van de uitvoerige betogen van de Statenleden tegen het plan, kwam de Gedeputeerde voor beantwoording aan het woord. Hij zei onder anderen dat de ligging van het werkverschaffingsproject nabij de stad de doorslag moest geven. "De mensen keren des avonds naar huis en zijn spoedig bij moeder de vrouw". Daarom lag dit project van 7 miljoen gulden de gedeputeerde na aan het hart. "Ik mag zeggen", zo vervolgde hij, "dat ik mij er jarenlang het apenzuur voor heb gewerkt en toen we het kregen hebben wij en de werkverschaffingscommissie allemaal gejubeld. Het kostte de provincie slechts 585.000 gulden van de begrote 7 miljoen. En de mens heeft hier een ontspanningsgebied voor Amsterdam en Zaandam." Dus als er ergens een kreet van dankbaarheid zou opgaan, dan was dat volgende de provinciebestuurder in Amsterdam en Zaandam. "Duizenden werklozen zullen jarenlang hier arbeid vinden. Duizenden werklieden aan het werk. Vlakbij, per fiets te bereiken."

"Maar wij", zo vervolgde de gedeputeerde, "hebben een geschiedenis gekend, die ik nog even wil herhalen: de geschiedenis van de Fuut. Dat was een lijdensdrama! Wij hebben het Hilversumse kanaal aan willen leggen. Het kon niet, werd ons gezegd! Wisten de heren niet dat de Fuut daar broedt? Hij broedt daar! Twee eitjes per jaar! Toen hebben wij de Fuut gevraagd, of hij alsjeblieft die eitjes ergens anders wilde leggen? De Fuut vertrok naar Wijdenblik, meneer de voorzitter! Boze tongen beweren dat hij daar drie eieren heeft gelegd. Het beest voer daar zeer wel! Wij hebben het Hilversumse kanaal aangelegd en dat is op het ogenblik één van de monumenten van natuurschoon in Nederland. Ja, dat is niet overdreven. Ieder zal zeggen dat wij een stuk werk hebben gemaakt, dat is niet overdreven!"

Ik moest later baggeren aan de Wijdenblik. Maar daar zat de Fuut. Ik zei toen: "Fuut, neem mij niet kwalijk. Ik moet hier baggeren. Het scheelt mij twee ton aan zand. Het was verschrikkelijk voor dat beest. Hij is teruggegaan naar zijn home.
Velen zijn door de tragedie rond het Twiske wakker geschud. Dat leest men in de verhandelingen van de Statenvergadering uit 1940.

Wat ik er mee wil zeggen is dat later mijn kleinzoon ook nog kan genieten van de Fuut. In het Twiske! Ben ik dan egoïstisch? Nee hoor. Het is voor een goed doel en daar moeten we voor vechten: het behoud van de Fuut (lees: het behoud van het Twiske).